Osteoporose (botontkalking)

U bevindt zich hier: Home | Aandoening, behandeling en onderzoek | Osteoporose

contact icoon

telefoon: 0492-595555

meer contactinformatie

Osteoporose (botontkalking)

Een botbreuk, met name na het vijftigste levensjaar kan wijzen op osteoporose. Osteoporose is de medische term voor botontkalking. Botontkalking is een proces dat in de loop van een aantal jaren plaatsvindt. U merkt hier eigenlijk niets van, tot het moment dat u een bot breekt. In het skelet wordt voortdurend nieuw botweefsel aangemaakt en oud botweefsel afgebroken. Na het 45e levensjaar wordt er meer bot afgebroken dan er wordt aangemaakt. Bij het ouder worden is het dus normaal dat er meer bot wordt afgebroken en de botten brozer worden. Als er bovenmatige botafbraak plaatsvindt, is er sprake van osteoporose. De verminderde hoeveelheid bot is op den duur niet meer in staat om de normale belasting op te vangen, waardoor gemakkelijk botbreuken kunnen ontstaan. De meest voorkomende botbreuken ten gevolge van osteoporose zijn botbreuken van de heup, pols en wervels. Vooral vrouwen worden geconfronteerd met osteoporose. Dit heeft te maken met de overgang. Tijdens en na de menopauze wordt veel minder oestrogeen aangemaakt. Het is juist dit hormoon dat de botafbraak remt. De verminderde productie van het hormoon oestrogeen heeft tot gevolg dat de botafbraak rond de overgang sterk toeneemt.
Osteoporose kan ook veroorzaakt worden door andere factoren, risicofactoren genaamd

Risicofactoren

De risicofactoren voor osteoporose zijn onder andere:

  • U heeft een botbreuk gehad na uw 50e levensjaar.
  • U heeft voor uw lengte een te laag lichaamsgewicht.
  • Toegenomen leeftijd 
  • Uw ouder heeft een gebroken heup gehad. Osteoporose kan een erfelijkheidsfactor hebben. 
  • Weinig lichaamsbeweging.
  • U gebruikt(e) bepaalde medicijnen zoals Prednisolon of ontstekingsremmers. 
  • Daarnaast vergroten bepaalde ziektes de kans op osteoporose. Hierbij moet u bijvoorbeeld denken aan:
    • Reuma.
    • Diabetes mellitus type I
    • Tekort aan geslachtshormonen bijvoorbeeld door een vroege overgang
    • Diverse darmaandoeningen
    • Spijsverteringsproblemen
    • Onbehandelde schildklier of bijschildklier aandoeningen

Gevolgen

Van osteoporose zelf voelt u meestal niets. U merkt het vaak pas als een bot breekt. U krijgt pijn en door de breuk kan uw lichaamshouding veranderen of het bot gaat anders staan. De rugwervels zakken langzaam in als gevolg van verminderde botsterkte door osteoporose. Dit geeft  vooral pijn bij het opstaan en bij beweging. Als u eenmaal iets gebroken hebt, is de kans op een tweede breuk groter.
Mogelijke gevolgen van osteoporose zijn:

  • Een grote kans op botbreuken, vooral van heup, pols en rugwervels
  • Ziekenhuisopname
  • Moeilijk ter been raken (een stok of rollator nodig hebben)
  • Kleiner worden, kromme houding (Dit heet een kyfose) 
  • Algehele verslechtering van de lichamelijke conditie
  • Minder goed zelfstandig kunnen functioneren.

Onderzoek

Met behulp van een röntgenfoto kan men naast een botbreuk ook ingezakte wervel goed zichtbaar maken. Ook de dichtheid van het bot (de botmassa) kan op een betrouwbare manier gemeten worden op verschillende plaatsen in het skelet. Meestal worden de heup en de lendenwervels (LWK) gemeten. Het apparaat (een DXA-apparaat) waarmee dit gebeurt is een soort een röntgenapparaat, maar de straling waaraan men tijdens het onderzoek wordt blootgesteld is erg laag.

Behandeling

Osteoporose kunnen we op verschillende manieren behandelen, bijvoorbeeld:

  • Behandeling met medicijnen om de botafbraak te remmen. Uw arts kan u informeren over de diverse mogelijkheden. 
  • Het innemen van een supplement met calcium (afhankelijk van de zuivelinname per dag) en vitamine D (800 IE per dag).
  • Fysiotherapie, mensendieck en cesartherapie kunnen helpen bij het verminderen van pijn bij bewegen in het dagelijks leven. Ergotherapie kan u adviseren met betrekking tot het veiliger maken van uw huis om valpartijen te voorkomen.
  • Bij pijn als gevolg van een osteoporotische botbreuk (wervel, pols, heup, etc.) is een pijnstiller een optie.

Wat u zelf kunt doen

  • Zorg dat u voldoende zuivel binnenkrijgt, bijvoorbeeld: melk, kaas en yoghurt. Het innemen van de dagelijks aanbevolen hoeveelheid calcium (kalk) is van belang voor de opbouw en instandhouding van de botmassa. Op latere leeftijd is calcium vooral belangrijk, omdat het lichaam dan minder calcium opneemt. Aanbevolen wordt om 1000 mg à 1200 mg calcium per dag in te nemen. Dit bereikt u als u, naast de basisvoeding, vier standaard zuivelconsumpties per dag gebruikt. 
  • Zorg voor voldoende Vitamine D. Vitamine D wordt in de huid gevormd onder invloed van zonlicht en  helpt bij het sterker maken van de botten. Het advies is om tussen april en september dagelijks ten minste een half uur met blote armen en gezicht in de zon door te brengen. Vette vis zoals haring, zalm en makreel bevat ook vitamine D. 
  • Zorg dat u voldoende beweegt, bij voorkeur een half uur per dag matig intensief bewegen. Lichaamsbeweging helpt u ook om uw balans en coördinatie te verbeteren. 
  • Voorkom vallen. Door valrisico te verminderen vermindert de kans op een botbreuk.
    Het is belangrijk uw huis en werkomgeving te controleren op obstakels, losse kleden en kleedjes, loszittende trapleuningen, slecht verlichte trappen en opstapjes. Pas op met gladde vloeren. Draag stevige comfortabele schoenen met rubber zolen. Laat uw ogen controleren. Bezoek de fysiotherapeut bij klachten van het bewegingsapparaat die het risico om te vallen vergroten zoals evenwichtsstoornissen,  verminderde spierkracht of uithoudingsvermogen. De fysiotherapeut kan u ook adviseren over een eventueel loophulpmiddel. 
  • Roken bevordert de botafbraak, daarom is het goed om te stoppen met roken. 
  • Mijd overmatig alcohol gebruik. 
  • Het is belangrijk voorgeschreven medicatie trouw in te nemen. Meld het uw arts indien dit niet lukt, bijvoorbeeld door bijwerkingen. Deze kan dan samen met u naar een passend alternatief zoeken.