Alarmknop wordt belletje, prik wordt infuus

Woorden doen ertoe. Hoor je het woord ‘ijsje’ op een warme dag, dan associëren je hersenen er lustig op los. Beelden van raketjes, roomijsjes en chocoladedip duwen je bijna naar je koelkast of de dichtstbijzijnde ijswinkel. Maar hoe zit dat met woorden die we dagelijks in het ziekenhuis gebruiken? Wat gebeurt er met de hersenen als we praten over pijn, prik, bang zijn of alarm?

Najat Lamsayah, radiodiagnostisch laborant MRI, volgde een cursus focustaal en was direct enthousiast. “Met de juiste woorden kun je pijn, stress en angst bij patiënten verminderen. Het is wetenschappelijk onderbouwd en het effect is echt geweldig.”

Woorden en hun associatie

‘U krijgt een prikje, dit is een alarmknop, wat is uw pijnscore op een schaal van 1 tot 10, vind je het spannend?’ Het zijn allemaal voorbeelden van dingen die we zeggen, maar die door het brein van de patiënt worden omgezet in negatieve beelden. “Vragen om pijn, geeft pijn”, verduidelijkt Najat. En het kan makkelijk anders. “Een infuus geeft een heel andere associatie dan een prikje of een spuit, zo blijkt. En bij de MRI gebruikten we altijd het woordje ‘alarmknop’. Nu zeggen we voortaan dat de mensen een belletje meekrijgen zodat we altijd bereikbaar zijn als ze iets willen zeggen of willen vragen. En spannend? Waarom zou je dat woord gebruiken?”

Belang van observatie

Volgens Najat is het belangrijk dat we ons bewuster worden van de manier waarop we taal gebruiken. Een pijnscore is bij veel ziekenhuizen al veranderd in een comfortscore. “Dan ga je niet uit van het negatieve, maar van het positieve. Patiënten gaan niet nadenken over hoeveel pijn ze hebben, maar over hoe goed ze zich al voelen.  “Wat je non-verbaal uitstraalt is ook enorm belangrijk,” vervolgt Najat. “Observeer de patiënt eerst even, voordat je in de leidende actie schiet. Dus niet meteen ‘komt u maar mee mevrouw en kleed u zich hier uit’. Misschien is die mevrouw wel angstig voor het onderzoek, dan werkt een ‘fijn dat u er bent’ veel beter.”

Meerwaarde

Het lijkt een heel klein verschil, maar ik zie dagelijks dat het toepassen van focustaal heel veel kan doen. Mijn collega’s? Die gebruiken het ook. En inmiddels verspreidt het zich als een olievlek door het Elkerliek. We zijn er echt bewust mee bezig, want dit is echt van meerwaarde voor onze patiënten.”