Elkerliek gespecialiseerd in vernieuwde aanpak van vaginale stuitbevallingen

Vrouwen bij wie de baby in stuitligging ligt, kunnen in het Elkerliek ziekenhuis terecht voor een vaginale stuitbevalling volgens een vernieuwde aanpak. In de laatste fase van de bevalling steunt de vrouw op handen en knieën in plaats van op haar rug. Deze houding maakt gebruik van de zwaartekracht en sluit aan bij het natuurlijke verloop van de bevalling. Het Elkerliek heeft hiervoor een gespecialiseerd team opgeleid. Inmiddels heeft ons ziekenhuis ruim drie jaar ervaring met deze werkwijze. De ervaringen zijn positief, met name als het gaat om de tevredenheid van vrouwen over het behandeltraject.

Ongeveer drie tot vier procent van de baby's die jaarlijks rond de uitgerekende datum worden geboren, ligt in stuitligging. Een vaginale bevalling is dan een stuk lastiger. Daarom kiezen vrouwen in de meeste gevallen voor een geplande keizersnede. Nadeel daarvan is dat de moeder een behoorlijk zware operatie moet ondergaan, met risico's voor nu en in de toekomst en te maken krijgt met een relatief lang herstel.

Natuurlijke manier van bevallen

In Duitsland is gericht onderzoek gedaan naar een optimale manier van bevallen bij een stuitligging. Daaruit blijkt dat een vaginale stuitbevalling waarbij de vrouw tijdens de laatste persfase op handen en knieën steunt dezelfde uitkomsten geeft als bevallen in rugligging. Tegelijkertijd is minder vaak een knip nodig en verloopt de geboorte doorgaans natuurlijker. "Je maakt dan namelijk gebruik van de zwaartekracht, waardoor de baby makkelijker zakt en geboren kan worden", legt gynaecoloog Joep Kortekaas uit. 

Gespecialiseerd team

In het Elkerliek werd een vaginale stuitbevalling al langer aangeboden. De zwangere vrouw lag dan op de rug tijdens de hele bevalling. Alle gynaecologen begeleidden deze bevalling. Met de introductie van de nieuwe, verbeterde techniek besloot de vakgroep Gynaecologie om een aantal gynaecologen specifiek hiervoor op te leiden. Gynaecologen Joost van de Ven, Véronique Serrarens en Joep Kortkaas volgden in het OLVG in Amsterdam de opleiding. Vervolgens werd het volledige team dat in het Elkerliek bevallingen begeleidt door deze drie gynaecologen getraind. "Ook verloskundigen, obstetrieverpleegkundigen en kraamverzorgenden zijn hierin meegenomen", vertelt Kortekaas die zelf nog een extra verdiepingstraject volgde.

Positieve ervaringen

Vanaf april 2023 werd de nieuwe werkwijze ingevoerd. Bevallingen werden zorgvuldig geëvalueerd, literatuur werd bestudeerd en er vond intensief overleg plaats met het OLVG, de landelijke voorloper op dit gebied. "We hebben alle stuitbevallingen goed gedocumenteerd en, indien akkoord, ook gefilmd. We bekeken onder meer hoe de bevalling verliep, welke handelingen werden verricht, hoe vaak alsnog een keizersnede nodig was, wat de complicaties waren, hoe het met de baby ging en hoe vrouwen terugkeken op hun ervaring”, vertelt de gynaecoloog. "Vooral dat laatste viel op: zes weken na de bevalling waren vrijwel alle vrouwen positief over het traject."

Goede voorlichting en helpen bij juiste keuze

De stuitbevalling op handen en knieën is inmiddels volledig ingeburgerd in de zorg voor moeder en kind binnen het Elkerliek. Voorlichting, informatie en overleg spelen een belangrijke rol wanneer een baby in stuitligging ligt. "We proberen eerst altijd om de baby te draaien", vertelt Kortekaas. "Dat gebeurt in ons ziekenhuis met een vast team van gynaecologen, eerstelijns verloskundigen en kraamverzorgenden. Lukt dat niet, dan bespreken we samen de mogelijkheden." Vrouwen krijgen uitgebreide informatie over zowel een vaginale stuitbevalling als een geplande keizersnede. Daarbij wordt gebruikgemaakt van een keuzekaart waarin de voor- en nadelen overzichtelijk zijn weergegeven. "Ons doel is niet om koste wat het kost een vaginale stuitbevalling te realiseren", benadrukt hij. "We willen vrouwen helpen een keuze te maken die het beste past bij hun situatie en voorkeuren." Na het gesprek krijgen vrouwen de tijd om thuis alles rustig door te nemen. Tijdens een vervolgafspraak beantwoorden we alle vragen en wordt het gekozen traject verder besproken.

Zo natuurlijk mogelijk

Kiest een vrouw voor een vaginale stuitbevalling, dan wordt zij begeleid door een van de speciaal hiervoor opgeleide gynaecologen. De begeleiding op de verloskamers van het Centrum voor Geboorte en Gezin in het Elkerliek is hetzelfde als bij andere bevallingen. Zo kunnen vrouwen gewoon gebruikmaken van pijnstilling, bijvoorbeeld een ruggenprik. “Daarnaast zorgen we ervoor dat er bij het persen een OK-team aanwezig is en wordt de kinderarts gebeld. Tijdens de bevalling proberen we als gynaecoloog zo min mogelijk in te grijpen. In principe laten we de bevalling zo natuurlijk mogelijk verlopen”, aldus de gynaecoloog.

Veiligheid staat voorop

Soms blijkt tijdens de bevalling alsnog een keizersnede noodzakelijk. Bijvoorbeeld wanneer de bevalling onvoldoende vordert, de baby tekenen van zuurstoftekort vertoont of als blijkt dat de baby niet veilig vaginaal geboren kan worden. "In die gevallen kiezen we alsnog voor een keizersnede", legt Joep Kortekaas uit. "Dat noemen we een spoedkeizersnede omdat deze niet vooraf gepland was. Dat betekent echter niet dat er sprake is van paniek. Veiligheid voor moeder en kind staat altijd voorop. Er is dan echt nog wel tijd om de baby op een veilige manier ter wereld te brengen.”